AI Telefon Asistanında KVKK: Aydınlatma Anonsu ve Kayıt

Yapay zekâ telefon asistanı her aramada ses kaydı, döküm, görüşme özeti ve randevu bilgisi gibi kişisel veriler üretir; bu yüzden 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun (KVKK) aydınlatma, işleme şartı, aktarım, saklama ve güvenlik kuralları klasik bir çağrı merkezinde olduğu gibi burada da geçerlidir. Pratikte bu; görüşmenin başında kısa bir aydınlatma anonsu, ayrıntılı bir aydınlatma metni, her veri türü için amaca göre belirlenmiş bir saklama süresi ve konuşmayı işleyen hizmet sağlayıcılarının bir haritası demektir.

Bu yazıda bir AI telefon görüşmesinde hangi verilerin oluştuğunu, aydınlatmanın telefonda nasıl yapılacağını, klinik, restoran ve oto servis için kopyalanabilir anons metinlerini, model sağlayıcılarına aktarımı, saklama ve imhayı, ilgili kişi haklarını ve bir kontrol listesini ele alıyoruz.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Aydınlatma metninizi ve hukuki sebeplerinizi KVKK alanında uzman bir hukukçuyla birlikte belirleyin. Son kontrol: 2026-10-22.

Bir AI telefon görüşmesinde hangi kişisel veriler oluşur?

6698 sayılı Kanun kişisel veriyi “kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi” olarak tanımlar. Bir ses ajanının yürüttüğü tek bir arama bu tanıma giren birden çok veri üretir:

Ses kaydını kişiyi tanımak için, örneğin bir ses iziyle kimlik doğrulamak için kullanıyorsanız, Kanun’un 6. maddesinin özel nitelikli veri saydığı biyometrik veri kapsamı gündeme gelebilir; bu kullanımı ayrıca değerlendirin.

Aydınlatma yükümlülüğü: telefonda ne söylenmeli?

Kanun’un 10. maddesine göre veri sorumlusu, kişisel veriler elde edilirken ilgili kişiye şunları bildirmekle yükümlüdür: veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği, verilerin hangi amaçla işleneceği, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebebi ile Kanun’un 11. maddesindeki haklar.

Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ madde 5, aydınlatmanın sözlü, ses kaydı ya da çağrı merkezi gibi ortamlarda yapılmasında uyulacak esasları sayar. Telefon asistanı için en çok işe yarayanlar:

• Aydınlatma, ilgili kişinin talebine bağlı değildir; arayan sormasa da yapılır.
• Aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü veri sorumlusundadır.
• İşleme açık rızaya dayanıyorsa aydınlatma ile açık rıza ayrı ayrı yapılır.
• Amaç belirli, açık ve meşru olmalı; genel ve muğlak ifadeler kullanılmamalıdır.
• Hukuki sebep, yani Kanun’un 5 ve 6. maddelerindeki hangi şarta dayanıldığı açıkça belirtilir.
• Aktarımın amacı ve alıcı grupları belirtilir.
• Verilerin tamamen veya kısmen otomatik yollarla mı elde edildiği açıkça belirtilir.
• Eksik, yanıltıcı ya da yanlış bilgi verilmez.

Giden aramalarda ayrıca Tebliğ’in 6. maddesine bakın: Veriler ilgili kişiden elde edilmemişse ve iletişim amacıyla kullanılacaksa, aydınlatma ilk iletişim kurulması sırasında yapılır.

Telefonda bütün aydınlatma metnini okumak arayanı yorar. Birçok işletme katmanlı bir yol izler: Görüşmenin başında kısa bir anons yapılır, metnin tamamı web sitesinde tutulur ve anonsta adresi söylenir. Bu yaklaşımın sizin için yeterli olup olmadığını hukukçunuzla değerlendirin.

KVKK Kurulu’nun 2022/224 sayılı kararı bu konuda yol gösterir. Bir bankanın çağrı merkeziyle ilgili şikâyette Kurul, aydınlatma metninin çağrı merkezinde sunulduğunu ve ilgili kişinin web formunda onay kutusunu işaretlediğini tespit ederek aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirildiğini değerlendirmiştir; ispat yükünün veri sorumlusunda olduğunu da hatırlatmıştır. Aynı kararda ise arayanın telefon numarasının üçüncü bir kişiyle paylaşılması, açık rızanın unsurlarını taşımadığı için hukuka aykırı bulunmuş ve banka hakkında idari yaptırım uygulanmasına karar verilmiştir. İki ders çıkar: Aydınlatma yapmak rıza almak anlamına gelmez ve konuşma içindeki bir “tamam” her şeye onay sayılmaz. Ses ajanınızın talimatlarına, arayanın bilgilerini üçüncü kişilerle paylaşmama kuralını açıkça yazın.

Kopyalanabilir aydınlatma anonsu metinleri

Aşağıdaki metinler başlangıç noktasıdır. Köşeli parantezli alanları doldurun, hukuki sebebi hukukçunuzla belirleyin ve kayıt yapmıyorsanız kayıt cümlesini çıkarın. Anonsu ses ajanı kendisi söyleyebilir ya da kayıtlı bir anons olarak çalınabilir. Karşılama ve mesai dışı metinleri için anons şablonlarımıza da bakabilirsiniz.

Klinik

[Klinik adı]’na hoş geldiniz. Ben kliniğimizin yapay zekâ asistanıyım.
Görüşmemiz randevu talebinizi karşılamak ve hizmet kalitesini izlemek amacıyla
kaydedilir ve yazıya dökülür. Verileriniz [Unvan] tarafından [hukuki sebep]
kapsamında işlenir ve hizmet aldığımız altyapı sağlayıcılarına aktarılabilir.
Randevu için adınız ve telefon numaranız yeterli; lütfen sağlık durumunuzla ilgili
ayrıntı paylaşmayın. Aydınlatma metni ve haklarınız: [web adresi].
Acil bir durumdaysanız lütfen hemen 112’yi arayın.

Restoran

[Restoran adı]’nı aradığınız için teşekkürler. Ben restoranımızın yapay zekâ asistanıyım.
Rezervasyonunuzu alabilmek için görüşmemiz kaydedilir ve yazıya dökülür.
Verileriniz [Unvan] tarafından [hukuki sebep] kapsamında işlenir ve hizmet aldığımız
altyapı sağlayıcılarına aktarılabilir. Ayrıntılı bilgi ve haklarınız: [web adresi].
Size nasıl yardımcı olabilirim?

Oto servis

[Servis adı]’na hoş geldiniz. Ben servisimizin yapay zekâ asistanıyım.
Servis randevunuzu oluşturmak için görüşmemiz kaydedilir ve yazıya dökülür;
bu amaçla adınızı, telefon numaranızı ve aracınızın plakasını alacağım.
Verileriniz [Unvan] tarafından [hukuki sebep] kapsamında işlenir ve hizmet aldığımız
altyapı sağlayıcılarına aktarılabilir. Aydınlatma metni ve haklarınız: [web adresi].

Anonsları kısa tutun ve gerçek bir telefon hattından dinleyerek deneyin. Uzun bir anons arayanın kapatmasına yol açabilir; ayrıntıyı web sayfasına bırakmak bu yüzden önemlidir.

Kayıt, döküm ve özet: işleme şartı ve ölçülülük

Kanun’un 5. maddesi kişisel verilerin kural olarak açık rıza ile işlenebileceğini, ancak kanunlarda açıkça öngörülmesi, sözleşmenin kurulması veya ifası, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü, bir hakkın tesisi ya da korunması ve ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaati gibi hallerde açık rıza aranmayacağını belirtir. Randevu almak için toplanan bilgi ile kalite kontrol için tutulan ses kaydı farklı amaçlara hizmet eder; her biri için hangi şarta dayandığınızı ayrı ayrı yazın.

Kanun’un 4. maddesi verilerin işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını ister. Ses ajanı için bunun anlamı, yalnızca işi tamamlamaya yetecek bilgiyi sormasıdır. Kimlik numarası, kart numarası gibi uzun ve hassas dizileri sesle almanın gerçekten gerekli olup olmadığını ayrıca düşünün.

Bir ayrıntı daha: Kanun’un 11. maddesi, işlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin aleyhine bir sonuç ortaya çıkmasına itiraz hakkı tanır. Görüşmeleri yalnızca yapay zekâyla puanlayıp örneğin bazı müşteri adaylarını hiç geri aramamaya karar veriyorsanız, bu hakkı süreçlerinizde hesaba katın.

Model sağlayıcılarına aktarım ve yurt dışı

Bir ses ajanı genellikle tek bir yazılım değildir: telefon altyapısı, konuşmayı yazıya çeviren model, yanıtı üreten dil modeli, sesi üreten model, kayıt depolama ve CRM gibi birden çok hizmetten oluşur. Bu hizmetlerin her biri sizin adınıza veri işleyen konumunda olabilir. Kanun’un 12. maddesine göre veri sorumlusu, verilerin kendi adına başkası tarafından işlenmesi hâlinde güvenlik tedbirlerinin alınmasından bu kişilerle birlikte müştereken sorumludur.

Bu hizmetlerden biri verileri Türkiye dışında işliyorsa Kanun’un 2024’te 7499 sayılı Kanunla değiştirilen 9. maddesi devreye girer. Özetle yurt dışına aktarım:

• Aktarım yapılacak ülke, sektör veya uluslararası kuruluş hakkında Kurul’un yeterlilik kararı varsa ve 5 veya 6. maddedeki şartlardan biri bulunuyorsa yapılabilir.
• Yeterlilik kararı yoksa, ilgili kişinin aktarımın yapılacağı ülkede de haklarını kullanabilmesi kaydıyla uygun güvencelerden biriyle yapılabilir: Kurul’un ilan ettiği standart sözleşme, bağlayıcı şirket kuralları ya da Kurul izniyle yazılı taahhütname gibi. Standart sözleşme, imzalanmasından itibaren beş iş günü içinde Kurum’a bildirilir.
• Bunlar da yoksa Kanun, ilgili kişinin riskler hakkında bilgilendirilerek açık rıza vermesi gibi sınırlı halleri yalnızca “arızi olmak kaydıyla” tanır. Her aramada tekrarlanan bir aktarımın bu kapsama girip girmeyeceğini hukukçunuzla değerlendirin.

Tedarikçinize şu soruları sorun: Görüşme verisini hangi alt hizmet sağlayıcılar, hangi ülkelerde işliyor? Veriler model eğitiminde kullanılıyor mu? Sağlayıcı tarafında ne kadar süre tutuluyor ve silme talebi nasıl iletiliyor? Yurt dışına aktarım hangi güvenceye dayanıyor? Cevapları aydınlatma metninizdeki alıcı gruplarına ve aktarım bilgisine yansıtın. KVKK’nın 24 Kasım 2025’te yayımladığı Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi da bu sistemlerin “şeffaf, denetlenebilir ve insan merkezli” bir yaklaşımla geliştirilmesini öneriyor.

Saklama ve imha

Kanun’un 4. maddesi verilerin ilgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilmesini, 7. maddesi ise işleme sebebi ortadan kalkan verilerin silinmesini, yok edilmesini veya anonim hâle getirilmesini ister. Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik bu kuralı uygulamaya döker: Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlüsü olan veri sorumluları saklama ve imha politikası hazırlar, periyodik imha aralığı altı ayı geçemez ve silme işlemlerinin kayıtları en az üç yıl saklanır.

Çağrı verileri için tek bir süre yoktur; her veri türü için süreyi belirleyen soruyu yanıtlayın:

Son satırdaki süre, Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik madde 13’ten gelir. Giden aramalardaki izin kuralları için İYS ve yapay zekâyla arama rehberimize bakabilirsiniz.

Sağlık verisi ve diğer özel nitelikli veriler

Kanun’un 6. maddesi sağlık verilerini özel nitelikli kişisel veri sayar. 7499 sayılı Kanunla değiştirilen hâliyle bu verilerin işlenmesi kural olarak yasaktır ve yalnızca maddede sayılan hallerde mümkündür; ayrıca Kurul’un belirlediği yeterli önlemlerin alınması şarttır. Klinik telefon asistanı bu yüzden şikâyetin ayrıntısını sormamalı, hasta anlatmaya başlarsa nazikçe randevu adımına dönmelidir. Ayrıntılı akışlar için klinikler için yapay zekâ telefon asistanı yazımıza bakın.

İlgili kişinin hakları ve başvurular

Kanun’un 11. maddesi herkese, veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili veri işlenip işlenmediğini öğrenme, bilgi talep etme, verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme, düzeltme, silme veya yok edilmesini isteme, otomatik analizle ortaya çıkan aleyhe sonuca itiraz etme ve zararın giderilmesini talep etme haklarını tanır. Başvurular, 13. maddeye göre talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde, kural olarak ücretsiz sonuçlandırılır.

Çağrı kaydı talepleri için Kurul’un 2020/504 sayılı kararı yararlı bir örnektir: Bir havayolu şirketinin görüşme kaydının dökümünü vermediği şikâyette Kurul, erişim hakkının kayıt ortamının teslimini değil, verinin içeriğine makul ölçüde ulaşılmasını kapsadığını belirtmiş; şirket maskelenmiş dökümü ilettiği için işlem yapılmasına gerek görmemiştir. Ses ajanınıza “kaydımı silin” ya da “kaydımı istiyorum” gibi taleplerde arayanı başvuru kanalınıza yönlendirmesini, ekibinize de bu başvuruları kimin ve hangi sürede yanıtlayacağını öğretin.

Kontrol listesi

• Görüşmede oluşan veri türlerini (kayıt, döküm, özet, alanlar, sesli mesaj) listelediniz mi?
• Her veri türü için amaç ve hukuki sebep yazılı mı?
• Kısa anons ve ayrıntılı aydınlatma metni hazır, hukukçunuz onayladı mı?
• Anons arayana yapay zekâ asistanıyla konuştuğunu söylüyor mu?
• Açık rızaya dayanılan işlemler için rıza aydınlatmadan ayrı alınıyor mu?
• Giden aramalarda aydınlatma ilk temasta yapılıyor mu?
• Ses ajanı yalnızca gereken bilgiyi soruyor, sağlık ayrıntısı istemiyor mu?
• Tüm alt hizmet sağlayıcıları ve işleme ülkelerini biliyor musunuz?
• Yurt dışına aktarım için dayandığınız güvence belli mi?
• Kayıt, döküm, özet ve sesli mesaj için saklama süreleri ve imha düzeni tanımlı mı?
• Kayıtlara erişim yetkileri sınırlı ve iki adımlı giriş açık mı?
• İlgili kişi başvuruları için kanal, sorumlu ve otuz günlük takip var mı?

Speakline’da KVKK’ya yardımcı ayarlar

Speakline’ı Türkiye’de geliştiriyoruz. Kayıt yapılan aramalarda arayana KVKK bilgilendirmesi yapılmasını destekleriz. Görüşmeler kaydedilebilir ve Türkçe dökümleriyle saklanır; ekibiniz bunlara çağrı merkezi panelinden ulaşır ve ekip hesapları iki adımlı girişle korunabilir. Ses ajanlarımızın toplayacağı bilgileri ve kesinlikle sormayacağı konuları talimatlarda tanımlarsınız; görüşme özetini ve dökümü API ve webhook ile kendi sistemlerinize aktarabilirsiniz.

Aktarım yaptığınız sistemleri ve sağlayıcıları aydınlatma metninize yansıtmayı unutmayın. Speakline’ın web sitesi ve hizmetleri kapsamında kişisel verileri nasıl işlediğini KVKK aydınlatma metnimizde bulabilirsiniz. Kurulumunuzu birlikte gözden geçirmek isterseniz bize yazın.