İYS Arama İzni: Yapay Zekâyla Aramada Onay Ne Zaman Gerekir?

Yapay zekâ ses ajanıyla yapılan bir telefon araması ticari amaç taşıyorsa, 6563 sayılı Kanun’a göre ticari elektronik iletidir ve kural olarak alıcının önceden verdiği, İYS’ye kaydedilmiş onayı gerektirir. Kişinin kendi talebine yanıt veren aramalar, tanıtım içermeyen hizmet bildirimleri ve esnaf ile tacirlere yapılan aramalar için istisnalar vardır; ama her istisnanın sınırı ve kendi kuralı bulunur. Aramayı bir insanın ya da bir yapay zekânın yapması bu değerlendirmeyi değiştirmez: belirleyici olan aramanın amacı ve içeriğidir.

Bu yazıda telefon aramasının ne zaman ticari ileti sayıldığını, onay kuralını ve istisnalarını, kopyalayabileceğiniz bir karar ağacını, arama sırasında uyulacak içerik kurallarını, ret hakkını ve bir giden arama kampanyası başlatmadan önce gözden geçirmeniz gereken kontrol listesini anlatıyoruz.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; kampanya başlatmadan önce kendi durumunuzu bir hukukçuyla değerlendirin. Son kontrol: 2026-10-22.

Telefon araması ne zaman ticari elektronik ileti sayılır?

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun madde 2, ticari elektronik iletiyi “telefon, çağrı merkezleri, faks, otomatik arama makineleri, akıllı ses kaydedici sistemler, elektronik posta, kısa mesaj hizmeti gibi vasıtalar kullanılarak elektronik ortamda gerçekleştirilen ve ticari amaçlarla gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli iletiler” olarak tanımlar. Tanım araçları “gibi” diyerek örnek olarak sayar; konuşarak arama yapan bir yapay zekâ ses ajanını bu listenin dışında tutan bir ifade yoktur. Asıl soru “aramayı kim yaptı” değil, “arama ticari bir amaç taşıyor mu” sorusudur.

Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik madde 5 ise onay gerektiren iletilerin amacını sayar: mal ve hizmetleri tanıtmak, pazarlamak, işletmeyi tanıtmak ya da “kutlama ve temenni gibi içeriklerle tanınırlığını artırmak”. Bu son ifade sık gözden kaçar. Müşterilere bayram kutlamak için yapılan otomatik bir arama bile, işletmenin tanınırlığını artırma amacı taşıdığı için onay kapsamında değerlendirilebilir.

Planlama yaparken aramaları üç gruba ayırmak işinizi kolaylaştırır:

Talebe yanıt veren aramaları, özellikle kaçan çağrılara geri dönüşü, kaçan çağrılar ve geri arama yazımızda ayrıca ele aldık.

Kural: önceden onay ve İYS kaydı

Kanun’un 6. maddesine göre ticari elektronik iletiler alıcılara “ancak önceden onayları alınmak kaydıyla” gönderilebilir. Yönetmelik bu kuralı İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden işletir:

• Ticari elektronik ileti göndermek isteyen gerçek ve tüzel kişiler İYS’ye kaydolur (madde 5).
• İYS üzerinde onayı bulunmayan alıcılara ticari elektronik ileti gönderilemez (madde 5).
• Onay yazılı olarak, elektronik iletişim araçlarıyla ya da İYS üzerinden alınabilir; olumlu irade beyanı içermeli ve bu beyan onay metninde önceden seçili olmamalıdır (madde 7).
• İYS dışında alınan onaylar üç iş günü içinde İYS’ye kaydedilir; İYS’ye kaydedilmeyen onaylar geçersiz kabul edilir (madde 7).
• Onay vermek, sunduğunuz mal veya hizmetin ön şartı yapılamaz (madde 7).

İki ayrıntı yapay zekâyla arama için özellikle önemlidir. Birincisi, Yönetmelik madde 7’ye göre alıcının elektronik iletişim adresine ticari elektronik ileti gönderilerek onay talebinde bulunulamaz. Yani onaysız numaraları “izin almak için” bir ses ajanına aratmak çözüm değildir. İkincisi, ret bildirimi yapıldığı iletişim kanalına ilişkin onayı geçersiz kılar (madde 9); onay ve ret kanal bazında işler. Arama yapmadan önce numaranın arama kanalı için onayına bakın, başka bir kanal için verilmiş onaya güvenmeyin.

Onay gerektirmeyen durumlar ve sınırları

Satın alınan mal veya hizmete ilişkin iletiler

Kanun’un 6. maddesi ve Yönetmelik’in 6. maddesi, alıcının kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgilerini vermesi hâlinde, temin edilen mal veya hizmetlere ilişkin değişiklik, kullanım ve bakıma yönelik iletiler için ayrıca onay alınmayacağını belirtir. Satın alınmış bir hizmetin kullanımına dair bilgi vermek bu kapsamda değerlendirilebilir; aynı aramada yeni bir ürün satmaya çalışmak ise kapsamı aşar.

Hizmet bildirimleri: randevu, teslimat, tahsilat

Yönetmelik madde 6’nın ikinci fıkrası; devam eden abonelik, üyelik veya ortaklık durumu ile tahsilat, borç hatırlatma, bilgi güncelleme, satın alma ve teslimat “veya benzeri durumlara” ilişkin bildirimler için önceden onay aranmayacağını söyler. Aynı fıkra sınırı da çizer: “Ancak bu tür bildirimlerde herhangi bir mal veya hizmet özendirilemez veya bunların tanıtımı yapılamaz.”

Randevu teyidi ve hatırlatması metinde açıkça sayılmaz; “benzeri durumlar” arasında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği aramanın içeriğine bağlıdır. Yönetmelik bu kapsamdaki iletiler için İYS üzerinden kontrol yapılmayacağını da belirtir ve gönderimi bir aracı hizmet sağlayıcı yapıyorsa sizden bu yönde beyan alınmasını öngörür (madde 6 ve 11). Yani bir aramayı hizmet bildirimi saymak, onu İYS kontrolünün dışına çıkarmak demektir. Sınıflandırmayı yazılı yapın ve hatırlatma senaryosuna “bu ay yeni hizmetimiz de var” gibi tek bir tanıtım cümlesi eklemeyin. Hazır akışlar için randevu hatırlatma araması senaryolarımıza bakabilirsiniz.

Esnaf ve tacirler

Kanun madde 6’ya göre esnaf ve tacirlere önceden onay alınmaksızın ticari elektronik ileti gönderilebilir. Yönetmelik bu istisnayı iki şarta bağlar: Gönderimden önce tacir veya esnaf alıcıların elektronik iletişim adresleri İYS’ye kaydedilir ve ret hakkını kullanıp kullanmadıkları İYS üzerinden kontrol edilir. Ret hakkını kullanan tacir ve esnafa onayı alınmadan ileti gönderilemez (madde 6). Aradığınız numaranın gerçekten işletmeye ait olduğundan emin olun; küçük işletmelerde işletme hattı ile kişisel telefon her zaman ayrışmaz.

Mevzuattan doğan bilgilendirmeler

Yönetmelik madde 6, hizmet sağlayıcıya ilgili mevzuatla getirilen bilgi verme yükümlülüğü durumlarında da önceden onay aranmayacağını belirtir. Madde 9’a göre alıcının ret hakkını kullanmış olması, mevzuat gereği gönderilmesi zorunlu bildirimlerin yapılmasına engel değildir.

Karar ağacı: Bu arama ticari ileti mi?

Aşağıdaki akışı bir kampanyayı ya da tekil bir aramayı planlarken kullanabilirsiniz. Bir yanıttan emin değilseniz aramayı onay gerektiren bir arama gibi ele alın.

1. Aramada tanıtım, kampanya, satış teklifi ya da kutlama/temenni mesajı var mı?
   Evet  -> 4'e geçin.
   Hayır -> 2'ye geçin.

2. Arama, kişinin kendi talebine yanıt mı? (geri arama isteği, form, kaçan çağrı)
   Evet  -> Talep kapsamında kalın, tanıtım eklemeyin. Sınır durumda hukukçunuza sorun.
   Hayır -> 3'e geçin.

3. Arama, süren bir ilişkiye dair bildirim mi?
   (randevu teyidi, teslimat, tahsilat, bilgi güncelleme)
   Evet  -> Onay aranmayabilir (Yönetmelik md. 6). İçeriği bilgilendirmeyle sınırlayın.
   Hayır ya da emin değilim -> 4'e geçin.

4. Aranan numara bir esnafa ya da tacire mi ait?
   Evet  -> Onay şartı yok; numarayı İYS'ye kaydedin, ret durumunu kontrol edin.
   Hayır -> 5'e geçin.

5. Numaranın İYS'de arama kanalı için onayı var mı?
   Evet  -> Arayabilirsiniz. İçerik onaya uygun olmalı, ret imkânı sunulmalı.
   Hayır -> Aramayın. Onay istemek için de aramayın.

Arama sırasında uyulacak içerik kuralları

Onay olsa bile aramanın içeriği kurallara bağlıdır. Yönetmelik madde 8 ve 9’a göre:

• İçerik onaya uygun olmalı. Alıcı hangi konuda onay verdiyse arama o çerçevede kalmalıdır.
• Kimin aradığı söylenmeli. Sesli arama içeriğinde tacirler için ticaret unvanına, esnaflar için adı ve soyadına yer verilir; marka veya işletme adı bunlara ek olarak söylenebilir.
• Niteliği baştan belli olmalı. İletinin niteliği içeriğinden açıkça anlaşılmıyorsa “tanıtım”, “kampanya” veya “bilgilendirme” gibi bir ibare sesli aramalarda görüşmenin başında belirtilir.
• Promosyon açıkça belirtilmeli. İndirim, hediye ya da yarışma varsa bu açıkça söylenir ve koşullarına kolayca ulaşılabilir.
• Her aramada ret imkânı olmalı. Ret bildirimi aramanın yapıldığı kanaldan, kolay ve ücretsiz biçimde yapılabilmelidir.

Bir ses ajanı için bunlar, açılış cümlesinin ve ret akışının talimatlara yazılması demektir. Örnek bir açılış (hukukçunuzla birlikte uyarlayın):

Merhaba, [Ticaret Unvanı] adına arıyorum; ben işletmenin yapay zekâ asistanıyım.
Bu bir tanıtım aramasıdır: [konu] hakkında kısa bilgi vermek istiyorum.
Bu tür aramaları almak istemezseniz "beni aramayın" demeniz yeterli;
talebinizi hemen kaydederim.

6563 sayılı Kanun ve Yönetmelik’te yapay zekâya özgü bir beyan kuralı yer almıyor; yine de arayana bir yapay zekâ asistanıyla konuştuğunu açıkça söylemenizi öneririz. Görüşmeyi kaydediyorsanız KVKK kapsamındaki aydınlatmayı da unutmayın; ayrıntıları AI telefon asistanında KVKK rehberimizde anlattık.

Ret hakkı: “Beni bir daha aramayın”

Kanun madde 8’e göre alıcılar diledikleri zaman, hiçbir gerekçe belirtmeksizin ticari elektronik iletileri almayı reddedebilir. Yönetmelik ret talebinin işlenmesini şöyle düzenler:

• Hizmet sağlayıcı, ret talebinin kendisine ulaşmasından itibaren üç iş günü içinde ileti göndermeyi durdurur (madde 10).
• Kendisine iletilen ret bildirimlerini üç iş günü içinde İYS’ye bildirir (madde 9).
• Alıcı reddetme hakkını doğrudan İYS üzerinden de kullanabilir (madde 9).

Ses ajanınızın “beni aramayın”, “listeden çıkarın”, “ilgilenmiyorum, bir daha aramayın” gibi ifadeleri ret olarak tanıması, bunu kaydetmesi ve kişiyi kampanyadan çıkarması gerekir. İlk haftalarda dökümleri okuyarak ajanın hiçbir ret ifadesini kaçırmadığını kontrol edin.

Kurallara uyulmamasının sonuçları da vardır. Alıcılar şikâyetlerini e-Devlet, İYS veya Ticaret Bakanlığı’nın internet sitesi üzerinden iletebilir (Yönetmelik madde 14). Kanun’un 12. maddesi idari para cezası öngörür ve onaysız iletinin bir defada birden fazla kişiye gönderilmesi hâlinde cezanın on katına kadar artırılabileceğini belirtir. Şikâyet konusu işlemlerde ispat yükü hizmet sağlayıcıdadır; onay kayıtları onayın geçerliliğinin sona erdiği tarihten, iletilere ilişkin diğer kayıtlar kayıt tarihinden itibaren üç yıl saklanır (Yönetmelik madde 13).

Kampanya öncesi kontrol listesi

• Kampanyanın amacını yazdınız mı: tanıtım mı, talebe yanıt mı, hizmet bildirimi mi?
• İşletmeniz İYS’ye kayıtlı mı ve aramanın hangi marka adına yapılacağı belli mi?
• Liste nereden geldi? Her numara için onayın kaynağı ve tarihi biliniyor mu?
• İYS dışında alınan onaylar üç iş günü içinde İYS’ye kaydedildi mi?
• Her numaranın arama kanalı onayı, arama başlamadan İYS’den kontrol ediliyor mu?
• Esnaf ve tacir numaraları İYS’ye kaydedildi ve ret durumları kontrol edildi mi?
• Hizmet bildirimi saydığınız aramaların senaryosunda tek bir tanıtım cümlesi bile yok mu?
• Açılış cümlesi ticaret unvanını ve aramanın niteliğini söylüyor mu?
• Ses ajanı ret ifadelerini tanıyıp kaydediyor ve kişiyi listeden çıkarıyor mu?
• Ret bildirimleri üç iş günü içinde İYS’ye iletiliyor mu?
• Arama saatleri makul bir aralıkla sınırlı mı?
• Görüşme kaydediliyorsa KVKK aydınlatması hazır mı?
• Onay ve arama kayıtlarının saklanma düzeni belli mi?
• Senaryo ve liste, kampanya başlamadan hukukçunuz tarafından gözden geçirildi mi?

Speakline’da giden aramalarda İYS kontrolü

Speakline’ın kampanyalar modülünde İYS kontrolünü açtığınızda, her numaranın İYS’deki arama onayı arama başlamadan kontrol edilir. Onay yoksa arama yapılmaz; İYS’ye o an ulaşılamazsa da arama başlatılmaz, daha sonra yeniden denenir. Aynı kontrol tanıtım amaçlı olarak işaretlenen tekil aramalarda da çalışır. Geri arama ve destek gibi hizmet aramaları bu kontrolden geçmez; bu yüzden aramanın amacını doğru işaretlemek önemlidir. Aramalar belirlediğiniz saat aralığıyla sınırlanır, sonuçlar raporlanır ve API ile webhook üzerinden CRM’inize aktarılabilir.

Hatırlatma, teyit ve geri arama senaryolarını Türkçe konuşan ses ajanlarımız yürütür; insan gerektiğinde arama, özetiyle birlikte operatöre devredilir. İzinlerin toplanması, İYS’ye kaydedilmesi ve aramaların hukuki sınıflandırması ise işletmenizin sorumluluğundadır. Kampanyanızı birlikte planlamak isterseniz bize yazın.